Mijn naam is Mandy Leidekker. Sinds 2009 ben ik als projectleider betrokken bij de ontwikkeling van de ketenzorg dementie binnen Amsterdam. In Amsterdam Oost hebben zorg- en welzijnsinstellingen een lange historie van samenwerking en vooral vanuit ‘de werkvloer’ tot stand gekomen. De subsidie van biedt ons de mogelijkheid ons speerpunt van 2011 ‘Vroegsignalering dementie’ vorm te geven.

Centraal binnen het project ‘Vroegsignalering dementie’ staan: de ontwikkeling van een signaalkaart, het maken van afspraken over doorverwijzing en de ontwikkeling en uitvoering van een scholingsaanbod. De Zorg voor Veilig module 'Vroegsignalering dementie' beschrijft dan ook hoe de verschillende professionals of vrijwilligers signalen die mogelijk kunnen wijzen op dementie, kunnen herkennen, aankaarten en doorverwijzen.

Complexiteit van het ziektebeeld
Afstemming van de zorg, ondersteuning en begeleiding aan mensen met dementie en hun naasten is niet gemakkelijk. Dementie is een complex ziektebeeld. De vorm van dementie en de fase binnen het ziekteproces bepalen slechts voor een gedeelte de zorgvraag.

Even zo belangrijk is de aanwezigheid van mantelzorg en de mate van belastbaarheid van de mantelzorger. Door het sluipende begin van de ziekte is herkenning in een vroeg stadium moeilijk. Iemand die vroege signalen van dementie vertoont, hoeft echter geen dementie te hebben. Alleen met behulp van de juiste diagnostiek kan een diagnose worden gesteld. De huisarts van de betreffende persoon heeft een centrale rol om de diagnostiek op gang te brengen door zelf de diagnose te stellen of de persoon door te verwijzen voor vervolgonderzoek.

Goede afspraken binnen de zorgketen in welke situaties een zorgverlener iemand doorverwijst naar de huisarts en de wijze waarop dit gebeurt, zorgt ervoor dat de cliënt de passende behandeling en zorg krijgt en kan voorkomen dat een situatie thuis uit de hand loopt.

Voorbereiding
Begin 2011 is een voorbereidingsgroep, bestaande uit een betrokken huisarts van een gezondheidscentrum, de teamleiders van het loket Zorg & Samenleven en het ouderenwerk van één van de welzijnsorganisaties en de projectleider van de zorgketen dementie, een aantal keren bijeen geweest. Om de binding met de werkvloer niet te verliezen heeft de werkgroep afspraken gemaakt over de inbedding van haar activiteiten binnen het regionale netwerk dementie.

Stap voor stap hebben we doorgenomen hoe we de drie doelen van het aanjaagproject, namelijk het signaleren, het aankaarten en het doorverwijzen van de signalen van dementie, in een stappenplan konden weergeven. Het resultaat is de Module Vroegsignalering Dementie. Naast het stappenplan bestaat de module uit een aantal bijlagen, welke afzonderlijk zijn te downloaden.

Ondersteunend materiaal
Een belangrijke bijlage is de ‘signaalkaart’, een lijst met de meest voorkomende signalen die kunnen wijzen op dementie. Een brede groep van mensen kan deze signalen opvangen: thuiszorg medewerkers, medewerkers van het Loket Zorg & Samenleven, vrijwilligers en ouderenwerkers binnen het welzijnswerk die de 75+ huisbezoeken uitvoeren, maar ook de buurtregisseur of de huismeester/buurtconciërge van de woningbouwvereniging.

Omdat het makkelijk is dat deze mensen een handzame lijst bij zich draagt, hebben we besloten de signaalkaartjes te plastificeren. Als een thuiszorgmedewerker of vrijwilliger meerdere signaleren herkent, geeft zij deze door aan de verantwoordelijke uit het team. De teamleider of ander genoemde professionals adviseert de persoon met mogelijke dementieklachten contact op te nemen met de huisarts voor nader onderzoek. Met goedkeuring van de persoon in kwestie kan de professional ook zelf in contact treden met de huisarts. Daartoe zijn een aankaart- en terugkoppelformulier ontwikkeld die eveneens te vinden zijn op deze site.

En verder
Momenteel zijn we bezig een scholingsprogramma te ontwikkelen gericht op thuiszorgmedewerkers, vrijwilligers en MBO/HBO geschoolden. De scholing zal worden gegeven door een sociaal psychiatrische verpleegkundige en een casemanager dementie en zal in het najaar van start gaan. Met deze scholing van twee tot drie uur willen wij de deelnemers uitleg geven over de signalen die mogelijk op een dementie wijzen, over het ziektebeeld, het belang van een tijdige doorverwijzing naar de huisarts en over de afspraken hoe dit gebeurt. De signaalkaart zal tijdens deze bijeenkomsten worden geïntroduceerd.

In deze fase van de invoering is het nog te vroeg om te kunnen beoordelen of het aankaarten signalen en doorverwijzen naar de huisarts ook daadwerkelijk leidt tot vroegere diagnostiek van dementie. Binnen de zorgketen dementie zal dit onderwerp van borging en evaluatie komende jaar dan ook nog punt van aandacht blijven.