Wat is de landelijke meldweek patiëntveiligheid eerste lijn?
In opdracht van het ministerie van VWS organiseert IQ healthcare, UMC St Radboud, in samenwerking met vijftien eerstelijnsberoepsorganisaties, de tweede nationale meldweek patiëntveiligheid in de eerste lijn. In deze week (14 tot en met 20 november 2011) kunnen alle eerstelijns beroepsbeoefenaren incidenten melden. Dit jaar sluiten we aan bij de ‘week van de patiëntveiligheid’.

Wat is patiëntveiligheid?
In de gezondheidszorg gaat wel eens wat mis. Als dit een risico voor de patiënt met zich meebrengt, is de patiëntveiligheid in het geding. Er wordt verwacht van professionals en instellingen dat zij de kans op missers zo klein mogelijk maken. Ook wordt van hen verwacht dat zij na een incident maatregelen nemen om herhaling te voorkomen. Dit alles is er op gericht de zorg zo veilig mogelijk te maken. Het geheel wordt veiligheidsmanagement genoemd.

Wat is een incident precies?
Een incident is elke onbedoelde gebeurtenis tijdens het zorgproces die tot schade aan de patiënt heeft geleid, had kunnen leiden of (nog) kan leiden. Kortom; een gebeurtenis in de patiëntenzorg waarvan u zegt: “dat had beter gemoeten” of “dat had niet mogen gebeuren”.

Wat is het doel van de meldweek?
De meldweek is in eerste instantie bedoeld om bij beroepsbeoefenaren bewustwording voor patiëntveiligheid op gang te brengen. De meldweek is een uitstekend moment om eens (extra) stil te staan bij de veiligheid in uw praktijk. Door incidenten landelijk, vanzelfsprekend volledig anoniem, te melden kunnen beroepsbeoefenaars en beroepsorganisaties beter beoordelen waar de grootste risico’s voor de patiëntveiligheid liggen en verbeterplannen opstellen.

Waarom zou ik een incident melden?
In de eerstelijnszorg is patiëntveiligheid een relatief nieuw thema. Van veel beroepsgroepen in de eerste lijn weten we niet precies waar de risico’s liggen voor de patiëntveiligheid. Door het melden van incidenten krijgen we hier beter zicht op. Door het melden kunnen uw collega’s leren van een incident dat bij u voorgekomen is; zij hoeven dus niet eerst hetzelfde incident mee te maken om tot verbetering te komen. Het delen van incidenten draagt dus bij aan de professionaliteit van uw vak. In het meldformulier kunt u aangeven of een incident in uw ogen extra belangrijk is voor uw collega’s om te horen. Aan die meldingen kunnen we dan extra aandacht geven in de landelijke rapportage. Ook kunt u tips ter voorkoming in de toekomst aangeven in het meldformulier.

Ik heb al een meldsysteem in de praktijk, waarom zou ik het in de meldweek melden?
Als u een incident meldt in de meldweek kunnen ook andere collega’s in Nederland ervan leren. U kunt uw melding die u ingevuld heeft aan het einde uitprinten om eventueel in uw interne meldsysteem te gebruiken, zodat u niet dubbel hoeft te melden. Als u al aan de pilot van Zorg Voor Veilig mee doet, kunt u melden zoals u gewend was vanuit de pilot. Uw meldingen worden automatisch meegenomen in de meldweek. Indien u apotheker of apothekersassistente bent kunt u ook op de gebruikelijke manier melden. Ook dan worden uw meldingen automatisch meegenomen in de meldweek.

Hoe zit het met de privacy en veiligheid van het melden?
Een incident melden gaat via ons digitale systeem via internet, speciaal voor de landelijke meldweken. Uw melding is geheel anoniem. Niemand zal kunnen zien welke melding u gedaan heeft (ook de betrokken onderzoekers niet). Het verzenden van de melding via internet loopt een via beveiligde verbinding. Alleen als u dat wilt, kunt u een mailadres opgeven om het volledige rapport na afloop van de meldweek te ontvangen. Uw mailadres zal niet gekoppeld worden aan uw melding. Er worden geen patiëntgegevens gevraagd, behalve het geslacht en het geboortejaar. U hoeft geen persoons- of praktijkgegevens in te vullen.

Wie kan er melden?
Iedere medewerker in de eerstelijnszorg in Nederland (met of zonder BIG registratie) kan een incident melden. Het laten melden door patiënten wordt niet beoogd met deze meldweek. Maar dit is wel mogelijk.

Hoe lang duurt het melden, en hoe ziet het meldsysteem eruit?
Het melden van een incident duurt ongeveer 5-10 minuten. U krijgt de gelegenheid het incident te beschrijven (open tekstvak) en wij vragen u naar wat nadere informatie door meerkeuzevragen. Ook kunt u aangeven of dit incident mogelijk extra leerzaam is voor uw collega’s, en u kunt eventueel tips ter voorkoming voor de toekomst invullen. Er is geen maximum in het aantal incidenten dat u kunt melden.

Hoe zit het melden van incidenten juridisch?
Ons systeem is bedoeld om te leren van incidenten, niet voor (juridische) maatregelen. Aangezien u niet herleidbaar bent als u een incident meldt, kunt u via ons systeem nooit getraceerd worden. De Inspectie voor de Gezondheidszorg ondersteunt deze wijze van melden. Voor calamiteiten (incidenten met zeer ernstige gevolgen) geldt aparte regelgeving voor zorgverleners.

Wie analyseert de meldingen?
De analyse van de meldingen is, net zoals voor de meldweek van 2010 in handen van IQ healthcare (UMC St Radboud). De meldingen worden geanalyseerd door een onafhankelijk team van ervaren experts op het gebied van patiëntveiligheid in de eerste lijn. Dit team staat onder leiding van; Ka-Chun Cheung (medicatie), Paul Giesen (huisartsenposten), Dirk Mettes (tandheelkunde), Wendy Thijssen (spoedzorg), Ria Nijhuis- van der Sanden (paramedische praktijken), Wim Verstappen (huisartsen) en Michel Wensing. Daar waar nodig wordt expertise gevraagd van andere experts.

Waar is meer informatie te vinden?
Meer informatie is te vinden op de website www.meldweek2011.nl.

Wat gebeurt er met mijn melding?
Uw melding wordt anoniem opgeslagen, en per beroepsgroep geanalyseerd en verwerkt in een rapport. Zo kunnen eventuele leerpunten gecommuniceerd worden naar de leden van de beroepsorganisaties in de 1e lijn.

Wat gebeurt er na de meldweek met de meldingen?
Na de meldweek worden de gemelde incidenten geanalyseerd per beroepsgroep. Daarvan wordt een rapport gemaakt dat ook naar de beroepsorganisaties toe gaat. Begin 2012 worden de resultaten gepresenteerd. Zo kunnen aandachtsgebieden naar voren komen waarvoor verbeterplannen opgesteld kunnen worden.

Kan ik het systeem overnemen in mijn praktijk?
Zorg voor Veilig heeft een VIM-button waarmee ook melden na de meldweek  mogelijk is. Daarmee kunt u net als in de meldweek een incident digitaal en anoniem invoeren.  Deze meldingen zullen door niemand anders dan u zelf worden gebruikt. Zorg voor Veilig onderzoekt momenteel in samenwerking met het NEO-netwerk en gekoppeld aan het bestaande systeem voor openbare apotheken de opzet en werkbaarheid van een anoniem integraal digitaal meldsysteem voor de hele eerste lijn, met mogelijkheden voor overzichten en analyses per praktijk en per hele beroepsgroep.