Op 1 januari 2008 werd ik hoofd van de afdeling klinische farmacie van het Antonius Ziekenhuis Sneek en Emmeloord. Met frisse moed begon ik destijds met mijn collega- ziekenhuisapothekers te schrijven aan een beleidsplan voor de komende jaren. Al filosoferend kwamen wij tot een aantal te behalen doelen, variërend van 'niet zo SMART' tot 'hartstikke SMART'.

Het minst 'SMART-e' doel, maar waar wij wel de meeste inspiratie van kregen was 'In 2011 zijn wij dé medicatieveiligheidsapotheek van Noord-Nederland'. Alle andere doelen die wij ons destijds stelden dienden allemaal het behalen van dit ultieme doel.

Richtlijn 

In 2008 werd ook de richtlijn 'Overdracht van medicatiegegevens in de keten' gepubliceerd. Een richtlijn die door maar liefst 21 veldpartijen was opgesteld. In de richtlijn stonden drie basisregels waaraan voldaan moest worden per 1 januari 2011:

1. Bij elk contact met een voorschrijver is altijd een actueel medicatieoverzicht beschikbaar waarop het medisch handelen wordt gebaseerd.
2. Bij een spoedopname is er zo snel mogelijk, maar zeker binnen 24 uur een actueel medicatieoverzicht beschikbaar.
3. Bij overdracht naar de volgende schakel is zo snel als nodig is voor verantwoorde zorg, maar zeker binnen 24 uur, het actuele medicatieoverzicht beschikbaar.

We waren er al snel achter dat, wilden we serieus in de buurt komen van ons ultieme doel, we in ieder geval aan de richtlijn moesten gaan voldoen.

Huiswerk

In 2008 zijn wij daarom met een aantal zorgverleners uit onze regio bij elkaar gaan zitten om in kaart te brengen wat dit nu allemaal voor consequenties voor ons had. We kwamen er na een aantal overleggen achter dat wij allemaal huiswerk te doen hadden.

Zo moest ik als ziekenhuisapotheker bijvoorbeeld met de openbaar apothekers regelen dat ik electronisch geneesmiddelinformatie kon opvragen, de thuiszorg moest met de apotheekhoudende huisartsen en apothekers gaan praten over uniformering van deellijsten. Zo had iedere partij meerdere taken die hij met zijn ketenpartner moest gaan regelen.

Indrukwekkende foutenreductie

In het Antonius Ziekenhuis zijn wij sindsdien hard aan de slag gegaan met electronische koppeling en de implementatie van zogenaamde opnamegesprekken. Een gesprek met de opgenomen patiënt door een apothekersassistente aan de hand van een medicatieoverzicht van zijn of haar thuisapotheek. Een project dat tot indrukwekkende foutenreducties heeft geleid en inmiddels bijna ziekenhuisbreed is ingevoerd.

Ontslagbegeleiding

Maar ook bij het ontslag van patiënten hebben wij niet stil gezeten. Er loopt op dit moment een zeer succesvol project met ontslagbegeleiding. Bij dit project wordt er bij het ontslag een gesprek gevoerd met de patiënt om vragen te beantwoorden en duidelijke uitleg te geven over eventuele veranderingen. Daarnaast is dit het ideale moment om eventuele vragen met de arts te bespreken.

Dit project is mogelijk gemaakt door De Friesland Zorgverzekeraar. Je kunt je voorstellen dat wij erg blij zijn met een zorgverzekeraar die wil investeren in medicatieveiligheid. Het Antonius ziekenhuis heeft op basis van de positieve resultaten van het project structurele financiering uitgetrokken voor ziekenhuisbrede implementatie van ontslagbegeleiding.

Transmurale protocollen

In 2010 kwamen we weer allemaal bij elkaar en we kwamen tot de ontdekking dat ieder zijn huiswerk goed had gedaan. Probleem was echter dat er nog geen transmurale protocollen waren. Er zaten als het ware nog gaten tussen de verschillende overdrachtsmomenten.

Het ziekenhuis stuurde bijvoorbeeld keurig ontslagrecepten, maar dit was niet vastgelegd in een protocol dat door het ziekenhuis (de verzender) en de apothekers (de ontvangers) was opgesteld. We wisten dus van elkaar niet hoe we er mee omgingen. Hoogste tijd om al onze goede initiatieven aan elkaar te knopen dus!

Aanjaagproject 'Medicatieoverdracht'

En zo kwam ons aanjaagproject 'Medicatieoverdracht' van Zorg voor Veilig precies op het goede moment. Met apothekers, apotheekhoudende huisartsen, huisartsen, thuiszorg, trombosedienst en het ziekenhuis hebben we protocollen opgesteld. We hebben per overdrachtsmoment heel duidelijk vastgesteld wat de verantwoordelijkheid van de verschillende partijen is.

We zijn nu druk bezig de laatste hand te leggen aan deze protocollen en hebben op 17 mei een klinische middag georganiseerd om de protocollen te presenteren aan alle betrokkenen. Uiteraard zullen die gepubliceerd worden zodat ook andere regio’s er hun voordeel mee kunnen doen.

Zijn wij nu dé medicatieveiligheidsapotheek van Noord-Nederland? Nee, ik denk het nog niet. Maar ons aanjaagproject brengt ons wel een stuk dichterbij. Trouwens, 2011 is nog niet afgelopen :-)

Joris Arts

Download
Zorg voor Veilig module 'Overdracht medicatiegegevens'